Bursa Büyükşehir Alanında Sürdürülebilir Gıda Sistemlerinin İnşası: Yerel Tedarik Zinciri ve Mevsimsellik kavramı ve "Yerel Gıda"
Sürdürülebilir gıda sistemleri, günümüzde kentleşmenin hızla arttığı ve kaynakların sınırlı olduğu bir dünyada, özellikle Büyükşehir alanları için giderek önem kazanmaktadır. Bu sistemler, gıdanın üretiminden tüketimine kadar olan tüm süreçlerde çevresel, ekonomik ve sosyal açıdan sürdürülebilirliği hedeflemektedir. Bursa Büyükşehir Alanı, zengin tarım geçmişi ve büyüyen kentsel yapısıyla bu dönüşüm için önemli bir potansiyele sahiptir. Ancak, kentsel büyüme ve çevresel sorunlar , bu potansiyelin stratejik bir yaklaşımla ele alınmasını gerektirmektedir.
Bu yazıda, Bursa Büyükşehir Alanı'nda yerel tedarik zincirleri ve mevsimselliğe odaklanarak sürdürülebilir gıda sistemlerinin inşasını detaylı bir şekilde analiz etmeyi amaçlamaktadır. Raporun temelini, Bursa ve çevresinde yetiştirilen mevsimlik sebze ve meyvelerin belirlenmesi, bu ürünlerin çevresel ayak izlerinin incelenmesi, gıda muhafazasının etkilerinin değerlendirilmesi, "yerel gıda" kavramının Bursa bağlamında tanımlanması, sertifikasyon programlarının araştırılması, yerel tedarik zincirlerinin fayda ve zorluklarının analizi, mevsimsel tüketimin etkilerinin değerlendirilmesi ve ilgili yerel yönetim politikalarının incelenmesi oluşturmaktadır. Bu analiz, Bursa'daki politika yapıcılar için uygulanabilir içgörüler ve öneriler sunmayı hedeflemektedir.
Bursa'nın köklü tarım sektörü , sürdürülebilir ve yerel odaklı bir gıda sistemine geçiş için benzersiz bir avantaj sunmaktadır. Mevcut tarımsal kapasitenin modernizasyonu ve sürdürülebilir uygulamaların benimsenmesi bu geçişi kolaylaştırabilir. Aynı zamanda, sürdürülebilir gıda sistemlerinin çevresel ve sosyal faydalarına yönelik artan küresel ilgi, Bursa'nın bu alanda öncü bir rol üstlenmesi için bir fırsat yaratmaktadır. Bu proaktif yaklaşım, şehrin itibarını artırabilir ve yeşil girişimlere yönelik yatırımları çekebilir.
Bursa'da Yetiştirilen Mevsimlik Sebze ve Meyveler Takvimi
Bursa ve çevresinde yetişen sebze ve meyvelerin mevsimsel olarak belirlenmesi, sürdürülebilir bir gıda sistemi için temel bir adımdır. Aşağıdaki tablo, çeşitli kaynaklardan elde edilen bilgiler derlenerek oluşturulmuştur ve ürünlerin yaklaşık hasat dönemlerini göstermektedir. Farklı kaynaklardaki hasat zamanlarına ilişkin bazı tutarsızlıklar ve detay düzeyindeki farklılıklar , Bursa için daha kapsamlı ve yetkili bir tarım takvimine duyulan ihtiyacı işaret etmektedir. Bu tablo, mevsimlik tüketim alışkanlıklarının planlanması, yerel tedarik zincirlerinin yönetimi ve tüketicilerin bilinçlendirilmesi açısından önemli bir kaynaktır.
Tablo 1: Bursa'da Mevsimlik Sebze ve Meyvelerin Hasat Dönemleri
Mevsim
Sebzeler
Meyveler
Kış
Havuç (Aralık-Şubat) , Bal Kabağı (Aralık-Şubat) , Pırasa (Aralık-Şubat) , Lahana (Aralık-Şubat) , Karnabahar (Aralık-Şubat) , Brüksel Lahanası (Aralık-Şubat) , Ispanak (Aralık-Şubat) , Yer Elması (Aralık-Şubat) , Kereviz (Aralık-Şubat) , Pancar (Aralık-Şubat) , Brokoli (Aralık-Şubat) , Kara Lahana (Aralık-Şubat) , Pazı (Aralık-Şubat) , Turp (Aralık-Şubat) , Hindiba (Şubat) , Frenk Soğanı (Şubat)
Elma (Aralık-Şubat) , Muz (Aralık-Şubat) , Ayva (Aralık-Şubat) , Nar (Aralık-Şubat) , Greyfurt (Aralık-Şubat) , Portakal (Aralık-Şubat) , Mandalina (Aralık-Şubat) , Kivi (Aralık-Şubat) , Kestane (Kasım-Aralık) , Trabzon Hurması (Aralık-Şubat)
Bahar
Havuç (Mart-Nisan) , Bezelye (Mart-Mayıs) , Bebek Havuç (Mart-Nisan) , Kuşkonmaz (Nisan-Mayıs) , Semizotu (Mayıs) , Pancar (Mart) , Enginar (Nisan-Mayıs) , Sarımsak (Mayıs) , Taze Soğan (Nisan) , Turp (Mart-Nisan) , Roka (Nisan-Mayıs) , Ispanak (Mart) , Biberiye (Nisan-Mayıs) , Arpacık Soğan (Mayıs) , Brokoli (Mart) , Nane (Nisan-Mayıs) , Maydanoz (Nisan-Mayıs) , Tere (Nisan-Mayıs) , Taze Kekik (Nisan) , Bakla (Nisan-Mayıs) , Barbunya (Mayıs) , Karnabahar (Mart) , Ebegümeci (Mayıs) , Madımak (Mayıs)
Elma (Mart-Mayıs) , Limon (Mart-Mayıs) , Can Erik (Mart-Mayıs) , Muz (Mart-Mayıs) , Çağla (Mart-Mayıs) , Çilek (Nisan-Mayıs) , Dut (Mayıs)
Yaz
Yeşil Biber (Haziran-Ağustos) , Dolmalık Biber (Haziran-Ağustos) , Sivri Biber (Haziran-Temmuz) , Kırmızı Biber (Ağustos) , Taze Patates (Haziran) , Taze Fasulye (Haziran-Ağustos) , Çalı Fasulyesi (Temmuz) , Kabak (Haziran-Ağustos) , Sarımsak (Haziran-Ağustos) , Semizotu (Haziran-Temmuz) , Salatalık (Haziran-Ağustos) , Bezelye (Haziran-Temmuz) , Börülce (Temmuz-Ağustos) , Mısır (Temmuz-Ağustos) , Enginar (Haziran) , Dereotu (Haziran-Ağustos) , Fesleğen (Haziran-Ağustos) , Patlıcan (Haziran-Ağustos) , Domates (Haziran-Ağustos) , Barbunya (Haziran-Temmuz) , Nane (Haziran-Ağustos) , Bamya (Ağustos) , Maydanoz (Haziran-Ağustos) , İç Bakla (Haziran) , Tere (Haziran-Ağustos) , Üzüm Yaprağı (Haziran)
Çilek (Haziran) , Sarı Erik (Temmuz) , Şeftali (Temmuz-Ağustos) , Dut (Haziran-Ağustos) , Mürdüm Eriği (Temmuz-Ağustos) , Can Erik (Haziran) , Vişne (Temmuz) , Kayısı (Haziran-Temmuz) , Kiraz (Temmuz) , Kırmızı Erik (Temmuz) , Kavun (Temmuz-Ağustos) , Karpuz (Temmuz-Ağustos) , İncir (Ağustos) , Ahududu (Temmuz) , Üzüm (Ağustos) , Nektarin (Temmuz) , Böğürtlen (Ağustos) , Bursa Siyah İnciri (Ağustos-Ekim) , Japon Eriği (Ağustos-Ekim)
Sonbahar
Yeşil Biber (Eylül-Ekim) , Dolmalık Biber (Eylül) , Kırmızı Biber (Eylül-Ekim) , Taze Fasulye (Eylül) , Kabak (Eylül) , Havuç (Eylül-Kasım) , Salatalık (Eylül-Ekim) , Börülce (Eylül) , Mısır (Eylül) , Dereotu (Eylül) , Fesleğen (Eylül) , Nane (Eylül) , Maydanoz (Eylül) , Tere (Eylül) , Patlıcan (Eylül-Ekim) , Domates (Eylül-Ekim) , Barbunya (Eylül) , Bamya (Eylül) , Mantar (Ekim) , Pırasa (Ekim-Kasım) , Karnabahar (Ekim-Kasım) , Ispanak (Ekim-Kasım) , Yer Elması (Ekim-Kasım) , Kereviz (Ekim) , Roka (Kasım) , Biberiye (Kasım) , Lahana (Ekim-Kasım) , Pazı (Kasım) , Bal Kabağı (Kasım)
Elma (Eylül-Kasım) , Şeftali (Eylül) , Armut (Eylül-Kasım) , Mürdüm Eriği (Eylül) , Nar (Eylül-Kasım) , Muz (Eylül-Kasım) , Kavun (Eylül) , Üzüm (Eylül-Ekim) , Ayva (Eylül-Kasım) , Karpuz (Eylül) , İncir (Eylül) , Kızılcık (Ekim) , Greyfurt (Kasım) , Portakal (Kasım) , Mandalina (Kasım) , Kivi (Kasım) , Trabzon Hurması (Kasım) , Bursa Siyah İnciri (Eylül-Ekim) , Japon Eriği (Ekim)
Başlıca Bursa Büyük Şehrinde Üretilen Ürünlerinin Ortalama Sera Gazı Emisyonu ve Su Ayak İzi Değerleri
Bursa'da yaygın olarak yetiştirilen ve tüketilen başlıca sebze ve meyvelerin ortalama sera gazı emisyonu ve su ayak izi değerlerinin incelenmesi, gıda sisteminin çevresel etkilerini anlamak için kritik öneme sahiptir. Bu konuda Bursa'ya özgü detaylı veri bulunmamakla birlikte, Türkiye geneline ait veriler - bu konuda bir başlangıç noktası sunmaktadır. Farklı yetiştirme yöntemlerinin (konvansiyonel, organik) çevresel etkileri de dikkate alınmalıdır. Organik tarımın genellikle daha düşük sera gazı emisyonlarına ve su ayak izine sahip olduğu görülmektedir . Aşağıdaki tablo, araştırma materyallerinden derlenen Türkiye geneli ortalama değerleri sunmaktadır ve Bursa için bir referans teşkil edebilir. Ancak, Bursa'nın iklim ve toprak koşullarının farklılık gösterebileceği unutulmamalıdır, bu da yerel araştırmaların önemini vurgulamaktadır.
Tablo 2: Başlıca Bursa Ürünlerinin Ortalama Sera Gazı Emisyonu ve Su Ayak İzi Değerleri (Türkiye Verileri)
Şeftali
Ortalama Sera Gazı Emisyonu (kg CO2e/kg)0.82 (konsantre)
Ortalama Su Ayak İzi (litre/kg) 2.59 (konsantre)
Domates
Ortalama Sera Gazı Emisyonu (kg CO2e/kg) 0.3 - 2.6 (sera)
Ortalama Su Ayak İzi (litre/kg) 214
Sera yetiştiriciliği emisyonları artırabilir
Elma
Ortalama Sera Gazı Emisyonu (kg CO2e/kg)0.3 - 0.43
Ortalama Su Ayak İzi (litre/kg)85
Brokoli
Ortalama Sera Gazı Emisyonu (kg CO2e/kg)0.049
Ortalama Su Ayak İzi (litre/kg)Bilgi Yok
Pırasa
Ortalama Sera Gazı Emisyonu (kg CO2e/kg)0.3
Ortalama Su Ayak İzi (litre/kg)Bilgi Yok
Soğan
Ortalama Sera Gazı Emisyonu (kg CO2e/kg)0.3
Ortalama Su Ayak İzi (litre/kg)Bilgi Yok
Bezelye
Ortalama Sera Gazı Emisyonu (kg CO2e/kg)0.8 - 1
Ortalama Su Ayak İzi (litre/kg)Bilgi Yok
Bu ürünler ile ilgili açık kaynaklardan sera gazı emisyonu ve Ortalama su ayak izi için veri bulunamamıştır. Enginar, Üzüm, Kiraz, Armut, Ayva, Erik, Bursa Siyah İnciri, Japon Eriği, Kayısı, Kestane, Çilek, Kabak, Patlıcan, Mısır, Lahana, Ispanak, Havuç, Karnabahar, Kereviz, Roka
Not: Tablodaki değerler Türkiye geneli ortalamalarıdır ve Bursa'ya özgü değerler farklılık gösterebilir. Organik tarımın genellikle daha düşük çevresel etkiye sahip olduğu belirtilmelidir.
Bursa'da Tüketilen Yerel Sebze ve Meyvelerin Dondurulmasının Sera Gazı Emisyonu ve Su Ayak İzi Üzerindeki Etkileri
Bursa'da yaygın olarak tüketilen yerel sebze ve meyvelerin dondurulmasının sera gazı emisyonu ve su ayak izi üzerindeki etkileri, gıda muhafaza yöntemlerinin sürdürülebilirlik açısından değerlendirilmesi için önemlidir. Dondurma işlemi, mevsimlik ürünlerin daha uzun süre saklanmasına ve gıda israfının azaltılmasına olanak tanır . Ancak, bu işlemin enerji tüketimi ve dolayısıyla sera gazı emisyonları üzerinde bir etkisi bulunmaktadır .
Yaşam döngüsü değerlendirmeleri (LCA), taze ve dondurulmuş ürünlerin çevresel etkilerini karşılaştırmak için kullanılabilir . Bazı araştırmalar, gıdaların taşınmasının karbon ayak izi üzerindeki etkisinin, üretim biçimlerine kıyasla daha az olduğunu göstermektedir . Bu durum, yerel olarak yetiştirilen ve dondurulan ürünlerin, uzun mesafelerden taşınan taze ürünlere göre daha düşük bir çevresel etkiye sahip olabileceği anlamına gelmektedir . Dondurma işlemi için gereken enerji miktarı ve dondurulmuş ürünlerin depolanması sırasındaki enerji tüketimi de dikkate alınmalıdır. Bununla birlikte, dondurma sayesinde mevsimlik ürünlerin yıl boyunca tüketilebilmesi ve gıda israfının azalması gibi faydaları da göz önünde bulundurulmalıdır. Enerji verimli dondurma ve depolama teknolojilerinin kullanılması, dondurulmuş gıdaların çevresel ayak izini azaltabilir.
Bursa İçin "Yerel Gıda" Kavramının Sınırlarının Belirlenmesi
"Yerel gıda" kavramı, sürdürülebilir gıda sistemlerinin önemli bir bileşenidir, ancak bu kavramın kesin bir tanımı bulunmamaktadır . Bursa için "yerel gıda" kavramının sınırları belirlenirken coğrafi, ekonomik ve sosyal kriterler dikkate alınmalıdır. Coğrafi sınırlar açısından, Bursa il sınırları veya daha geniş olan Marmara Bölgesi düşünülebilir. Ekonomik etkiler açısından, tanımın Bursalı çiftçileri ve yerel işletmeleri desteklemesi önemlidir . Sosyal faktörler ise, Bursa halkının geleneksel tüketim alışkanlıklarını ve yerel ürünlere olan ilgisini yansıtmalıdır.
Sürdürülebilirlik kültürünün tüketiciler içinde yaygınlaştırılabilmesi için "Yerel Gıda" kavramının ilgi çekici ve özendirici unsurlar ile tüketicilere yansıtılmalı ve ekonomik açıdan tercih edilebilir duruma getirilebilmelidir.
"Yerel gıda" tanımının sadece coğrafi yakınlığa dayanması, önemli ekonomik ve sosyal faktörleri göz ardı edebilir. Bursa'daki çiftçilerin desteklenmesi ve yerel tüketim alışkanlıklarına uygun bir tanım, sürdürülebilir bir yerel gıda sistemi oluşturmak için daha etkili olacaktır. Bursa için benimsenecek "yerel gıda" tanımı, politika yapımını, etiketlemeyi ve tüketici bilinçlendirme kampanyalarını doğrudan etkileyecektir. Bu nedenle, Bursa'nın özel koşullarını ve önceliklerini yansıtan net bir tanımın oluşturulması önemlidir.
Bursa'da Sürdürülebilirlik başlığı altında yerellik, yerel gıda kavramlarını incelemeye devam edeceğiz...
Sürdürülebilir gıda sistemleri, günümüzde kentleşmenin hızla arttığı ve kaynakların sınırlı olduğu bir dünyada, özellikle Büyükşehir alanları için giderek önem kazanmaktadır. Bu sistemler, gıdanın üretiminden tüketimine kadar olan tüm süreçlerde çevresel, ekonomik ve sosyal açıdan sürdürülebilirliği hedeflemektedir. Bursa Büyükşehir Alanı, zengin tarım geçmişi ve büyüyen kentsel yapısıyla bu dönüşüm için önemli bir potansiyele sahiptir. Ancak, kentsel büyüme ve çevresel sorunlar , bu potansiyelin stratejik bir yaklaşımla ele alınmasını gerektirmektedir.
Bu yazıda, Bursa Büyükşehir Alanı'nda yerel tedarik zincirleri ve mevsimselliğe odaklanarak sürdürülebilir gıda sistemlerinin inşasını detaylı bir şekilde analiz etmeyi amaçlamaktadır. Raporun temelini, Bursa ve çevresinde yetiştirilen mevsimlik sebze ve meyvelerin belirlenmesi, bu ürünlerin çevresel ayak izlerinin incelenmesi, gıda muhafazasının etkilerinin değerlendirilmesi, "yerel gıda" kavramının Bursa bağlamında tanımlanması, sertifikasyon programlarının araştırılması, yerel tedarik zincirlerinin fayda ve zorluklarının analizi, mevsimsel tüketimin etkilerinin değerlendirilmesi ve ilgili yerel yönetim politikalarının incelenmesi oluşturmaktadır. Bu analiz, Bursa'daki politika yapıcılar için uygulanabilir içgörüler ve öneriler sunmayı hedeflemektedir.
Bursa'nın köklü tarım sektörü , sürdürülebilir ve yerel odaklı bir gıda sistemine geçiş için benzersiz bir avantaj sunmaktadır. Mevcut tarımsal kapasitenin modernizasyonu ve sürdürülebilir uygulamaların benimsenmesi bu geçişi kolaylaştırabilir. Aynı zamanda, sürdürülebilir gıda sistemlerinin çevresel ve sosyal faydalarına yönelik artan küresel ilgi, Bursa'nın bu alanda öncü bir rol üstlenmesi için bir fırsat yaratmaktadır. Bu proaktif yaklaşım, şehrin itibarını artırabilir ve yeşil girişimlere yönelik yatırımları çekebilir.
Bursa'da Yetiştirilen Mevsimlik Sebze ve Meyveler Takvimi
Bursa ve çevresinde yetişen sebze ve meyvelerin mevsimsel olarak belirlenmesi, sürdürülebilir bir gıda sistemi için temel bir adımdır. Aşağıdaki tablo, çeşitli kaynaklardan elde edilen bilgiler derlenerek oluşturulmuştur ve ürünlerin yaklaşık hasat dönemlerini göstermektedir. Farklı kaynaklardaki hasat zamanlarına ilişkin bazı tutarsızlıklar ve detay düzeyindeki farklılıklar , Bursa için daha kapsamlı ve yetkili bir tarım takvimine duyulan ihtiyacı işaret etmektedir. Bu tablo, mevsimlik tüketim alışkanlıklarının planlanması, yerel tedarik zincirlerinin yönetimi ve tüketicilerin bilinçlendirilmesi açısından önemli bir kaynaktır.
Tablo 1: Bursa'da Mevsimlik Sebze ve Meyvelerin Hasat Dönemleri
Mevsim
Sebzeler
Meyveler
Kış
Havuç (Aralık-Şubat) , Bal Kabağı (Aralık-Şubat) , Pırasa (Aralık-Şubat) , Lahana (Aralık-Şubat) , Karnabahar (Aralık-Şubat) , Brüksel Lahanası (Aralık-Şubat) , Ispanak (Aralık-Şubat) , Yer Elması (Aralık-Şubat) , Kereviz (Aralık-Şubat) , Pancar (Aralık-Şubat) , Brokoli (Aralık-Şubat) , Kara Lahana (Aralık-Şubat) , Pazı (Aralık-Şubat) , Turp (Aralık-Şubat) , Hindiba (Şubat) , Frenk Soğanı (Şubat)
Elma (Aralık-Şubat) , Muz (Aralık-Şubat) , Ayva (Aralık-Şubat) , Nar (Aralık-Şubat) , Greyfurt (Aralık-Şubat) , Portakal (Aralık-Şubat) , Mandalina (Aralık-Şubat) , Kivi (Aralık-Şubat) , Kestane (Kasım-Aralık) , Trabzon Hurması (Aralık-Şubat)
Bahar
Havuç (Mart-Nisan) , Bezelye (Mart-Mayıs) , Bebek Havuç (Mart-Nisan) , Kuşkonmaz (Nisan-Mayıs) , Semizotu (Mayıs) , Pancar (Mart) , Enginar (Nisan-Mayıs) , Sarımsak (Mayıs) , Taze Soğan (Nisan) , Turp (Mart-Nisan) , Roka (Nisan-Mayıs) , Ispanak (Mart) , Biberiye (Nisan-Mayıs) , Arpacık Soğan (Mayıs) , Brokoli (Mart) , Nane (Nisan-Mayıs) , Maydanoz (Nisan-Mayıs) , Tere (Nisan-Mayıs) , Taze Kekik (Nisan) , Bakla (Nisan-Mayıs) , Barbunya (Mayıs) , Karnabahar (Mart) , Ebegümeci (Mayıs) , Madımak (Mayıs)
Elma (Mart-Mayıs) , Limon (Mart-Mayıs) , Can Erik (Mart-Mayıs) , Muz (Mart-Mayıs) , Çağla (Mart-Mayıs) , Çilek (Nisan-Mayıs) , Dut (Mayıs)
Yaz
Yeşil Biber (Haziran-Ağustos) , Dolmalık Biber (Haziran-Ağustos) , Sivri Biber (Haziran-Temmuz) , Kırmızı Biber (Ağustos) , Taze Patates (Haziran) , Taze Fasulye (Haziran-Ağustos) , Çalı Fasulyesi (Temmuz) , Kabak (Haziran-Ağustos) , Sarımsak (Haziran-Ağustos) , Semizotu (Haziran-Temmuz) , Salatalık (Haziran-Ağustos) , Bezelye (Haziran-Temmuz) , Börülce (Temmuz-Ağustos) , Mısır (Temmuz-Ağustos) , Enginar (Haziran) , Dereotu (Haziran-Ağustos) , Fesleğen (Haziran-Ağustos) , Patlıcan (Haziran-Ağustos) , Domates (Haziran-Ağustos) , Barbunya (Haziran-Temmuz) , Nane (Haziran-Ağustos) , Bamya (Ağustos) , Maydanoz (Haziran-Ağustos) , İç Bakla (Haziran) , Tere (Haziran-Ağustos) , Üzüm Yaprağı (Haziran)
Çilek (Haziran) , Sarı Erik (Temmuz) , Şeftali (Temmuz-Ağustos) , Dut (Haziran-Ağustos) , Mürdüm Eriği (Temmuz-Ağustos) , Can Erik (Haziran) , Vişne (Temmuz) , Kayısı (Haziran-Temmuz) , Kiraz (Temmuz) , Kırmızı Erik (Temmuz) , Kavun (Temmuz-Ağustos) , Karpuz (Temmuz-Ağustos) , İncir (Ağustos) , Ahududu (Temmuz) , Üzüm (Ağustos) , Nektarin (Temmuz) , Böğürtlen (Ağustos) , Bursa Siyah İnciri (Ağustos-Ekim) , Japon Eriği (Ağustos-Ekim)
Sonbahar
Yeşil Biber (Eylül-Ekim) , Dolmalık Biber (Eylül) , Kırmızı Biber (Eylül-Ekim) , Taze Fasulye (Eylül) , Kabak (Eylül) , Havuç (Eylül-Kasım) , Salatalık (Eylül-Ekim) , Börülce (Eylül) , Mısır (Eylül) , Dereotu (Eylül) , Fesleğen (Eylül) , Nane (Eylül) , Maydanoz (Eylül) , Tere (Eylül) , Patlıcan (Eylül-Ekim) , Domates (Eylül-Ekim) , Barbunya (Eylül) , Bamya (Eylül) , Mantar (Ekim) , Pırasa (Ekim-Kasım) , Karnabahar (Ekim-Kasım) , Ispanak (Ekim-Kasım) , Yer Elması (Ekim-Kasım) , Kereviz (Ekim) , Roka (Kasım) , Biberiye (Kasım) , Lahana (Ekim-Kasım) , Pazı (Kasım) , Bal Kabağı (Kasım)
Elma (Eylül-Kasım) , Şeftali (Eylül) , Armut (Eylül-Kasım) , Mürdüm Eriği (Eylül) , Nar (Eylül-Kasım) , Muz (Eylül-Kasım) , Kavun (Eylül) , Üzüm (Eylül-Ekim) , Ayva (Eylül-Kasım) , Karpuz (Eylül) , İncir (Eylül) , Kızılcık (Ekim) , Greyfurt (Kasım) , Portakal (Kasım) , Mandalina (Kasım) , Kivi (Kasım) , Trabzon Hurması (Kasım) , Bursa Siyah İnciri (Eylül-Ekim) , Japon Eriği (Ekim)
Başlıca Bursa Büyük Şehrinde Üretilen Ürünlerinin Ortalama Sera Gazı Emisyonu ve Su Ayak İzi Değerleri
Bursa'da yaygın olarak yetiştirilen ve tüketilen başlıca sebze ve meyvelerin ortalama sera gazı emisyonu ve su ayak izi değerlerinin incelenmesi, gıda sisteminin çevresel etkilerini anlamak için kritik öneme sahiptir. Bu konuda Bursa'ya özgü detaylı veri bulunmamakla birlikte, Türkiye geneline ait veriler - bu konuda bir başlangıç noktası sunmaktadır. Farklı yetiştirme yöntemlerinin (konvansiyonel, organik) çevresel etkileri de dikkate alınmalıdır. Organik tarımın genellikle daha düşük sera gazı emisyonlarına ve su ayak izine sahip olduğu görülmektedir . Aşağıdaki tablo, araştırma materyallerinden derlenen Türkiye geneli ortalama değerleri sunmaktadır ve Bursa için bir referans teşkil edebilir. Ancak, Bursa'nın iklim ve toprak koşullarının farklılık gösterebileceği unutulmamalıdır, bu da yerel araştırmaların önemini vurgulamaktadır.
Tablo 2: Başlıca Bursa Ürünlerinin Ortalama Sera Gazı Emisyonu ve Su Ayak İzi Değerleri (Türkiye Verileri)
Şeftali
Ortalama Sera Gazı Emisyonu (kg CO2e/kg)0.82 (konsantre)
Ortalama Su Ayak İzi (litre/kg) 2.59 (konsantre)
Domates
Ortalama Sera Gazı Emisyonu (kg CO2e/kg) 0.3 - 2.6 (sera)
Ortalama Su Ayak İzi (litre/kg) 214
Sera yetiştiriciliği emisyonları artırabilir
Elma
Ortalama Sera Gazı Emisyonu (kg CO2e/kg)0.3 - 0.43
Ortalama Su Ayak İzi (litre/kg)85
Brokoli
Ortalama Sera Gazı Emisyonu (kg CO2e/kg)0.049
Ortalama Su Ayak İzi (litre/kg)Bilgi Yok
Pırasa
Ortalama Sera Gazı Emisyonu (kg CO2e/kg)0.3
Ortalama Su Ayak İzi (litre/kg)Bilgi Yok
Soğan
Ortalama Sera Gazı Emisyonu (kg CO2e/kg)0.3
Ortalama Su Ayak İzi (litre/kg)Bilgi Yok
Bezelye
Ortalama Sera Gazı Emisyonu (kg CO2e/kg)0.8 - 1
Ortalama Su Ayak İzi (litre/kg)Bilgi Yok
Bu ürünler ile ilgili açık kaynaklardan sera gazı emisyonu ve Ortalama su ayak izi için veri bulunamamıştır. Enginar, Üzüm, Kiraz, Armut, Ayva, Erik, Bursa Siyah İnciri, Japon Eriği, Kayısı, Kestane, Çilek, Kabak, Patlıcan, Mısır, Lahana, Ispanak, Havuç, Karnabahar, Kereviz, Roka
Not: Tablodaki değerler Türkiye geneli ortalamalarıdır ve Bursa'ya özgü değerler farklılık gösterebilir. Organik tarımın genellikle daha düşük çevresel etkiye sahip olduğu belirtilmelidir.
Bursa'da Tüketilen Yerel Sebze ve Meyvelerin Dondurulmasının Sera Gazı Emisyonu ve Su Ayak İzi Üzerindeki Etkileri
Bursa'da yaygın olarak tüketilen yerel sebze ve meyvelerin dondurulmasının sera gazı emisyonu ve su ayak izi üzerindeki etkileri, gıda muhafaza yöntemlerinin sürdürülebilirlik açısından değerlendirilmesi için önemlidir. Dondurma işlemi, mevsimlik ürünlerin daha uzun süre saklanmasına ve gıda israfının azaltılmasına olanak tanır . Ancak, bu işlemin enerji tüketimi ve dolayısıyla sera gazı emisyonları üzerinde bir etkisi bulunmaktadır .
Yaşam döngüsü değerlendirmeleri (LCA), taze ve dondurulmuş ürünlerin çevresel etkilerini karşılaştırmak için kullanılabilir . Bazı araştırmalar, gıdaların taşınmasının karbon ayak izi üzerindeki etkisinin, üretim biçimlerine kıyasla daha az olduğunu göstermektedir . Bu durum, yerel olarak yetiştirilen ve dondurulan ürünlerin, uzun mesafelerden taşınan taze ürünlere göre daha düşük bir çevresel etkiye sahip olabileceği anlamına gelmektedir . Dondurma işlemi için gereken enerji miktarı ve dondurulmuş ürünlerin depolanması sırasındaki enerji tüketimi de dikkate alınmalıdır. Bununla birlikte, dondurma sayesinde mevsimlik ürünlerin yıl boyunca tüketilebilmesi ve gıda israfının azalması gibi faydaları da göz önünde bulundurulmalıdır. Enerji verimli dondurma ve depolama teknolojilerinin kullanılması, dondurulmuş gıdaların çevresel ayak izini azaltabilir.
Bursa İçin "Yerel Gıda" Kavramının Sınırlarının Belirlenmesi
"Yerel gıda" kavramı, sürdürülebilir gıda sistemlerinin önemli bir bileşenidir, ancak bu kavramın kesin bir tanımı bulunmamaktadır . Bursa için "yerel gıda" kavramının sınırları belirlenirken coğrafi, ekonomik ve sosyal kriterler dikkate alınmalıdır. Coğrafi sınırlar açısından, Bursa il sınırları veya daha geniş olan Marmara Bölgesi düşünülebilir. Ekonomik etkiler açısından, tanımın Bursalı çiftçileri ve yerel işletmeleri desteklemesi önemlidir . Sosyal faktörler ise, Bursa halkının geleneksel tüketim alışkanlıklarını ve yerel ürünlere olan ilgisini yansıtmalıdır.
Sürdürülebilirlik kültürünün tüketiciler içinde yaygınlaştırılabilmesi için "Yerel Gıda" kavramının ilgi çekici ve özendirici unsurlar ile tüketicilere yansıtılmalı ve ekonomik açıdan tercih edilebilir duruma getirilebilmelidir.
"Yerel gıda" tanımının sadece coğrafi yakınlığa dayanması, önemli ekonomik ve sosyal faktörleri göz ardı edebilir. Bursa'daki çiftçilerin desteklenmesi ve yerel tüketim alışkanlıklarına uygun bir tanım, sürdürülebilir bir yerel gıda sistemi oluşturmak için daha etkili olacaktır. Bursa için benimsenecek "yerel gıda" tanımı, politika yapımını, etiketlemeyi ve tüketici bilinçlendirme kampanyalarını doğrudan etkileyecektir. Bu nedenle, Bursa'nın özel koşullarını ve önceliklerini yansıtan net bir tanımın oluşturulması önemlidir.
Bursa'da Sürdürülebilirlik başlığı altında yerellik, yerel gıda kavramlarını incelemeye devam edeceğiz...
.jpg)
Yorumlar
Yorum Gönder